Fort 50a Lasówka – informacje praktyczne
Stan na październik 2026
- Gdzie: ul. Golikówka, Kraków (okolice Rajska i Kosocic), na południowym brzegu Wisły, tuż przy wałach.
- Dziś: fort należy do miasta, a od 2022 roku dzierżawi go Fundacja Kochambron.pl. Działa tu strzelnica sportowa, a w planach jest muzeum historii fortu.
- Zwiedzanie: tylko w wyznaczonych terminach, z przewodnikiem, np. podczas Dni Twierdzy Kraków (ostatnio bezpłatnie, z zapisami). Stałych godzin otwarcia nie ma.
- W pobliżu: Fort 49 Grębałów, Opactwo Cystersów w Mogile, Łąki Nowohuckie
Fort 50a Lasówka został zbudowany w 1899 r. jako część Twierdzy Kraków a jego projektantem był Emil Gołogórski. Położony jest na południowym brzegu Wisły, tuż przy wałach. Zadaniem tego fortu była obrona doliny Wisły, wałów, niedalekiej przeprawy na drugi brzeg oraz wsparcie ogniowe dla Fortu 49 1/2a Mogiła po drugiej stronie rzeki.
Konstrukcja:
Fort 50a Lasówka otaczał ziemny wał obwodowy, uformowany od strony zapola w kształcie ziemnej bastei. W jego centrum znajdował się plac z pochylonymi rampami wjazdowymi umożliwiającymi wtoczenie dział. Fort posiadał dwukondygnacyjny blok koszar czołowych mogących pomieścić 157-osobową załogę. W salach ułożonych było tylko 80 łóżek, pozostałych 77 żołnierzy czuwało wówczas na zmianie bojowej jednak pełna obsada Fortu następowała tylko w przypadku zagrożenia wojennego.
Fort posiadał wyjątkowe rozwiązania. Jednym z nich była fosa wypełniana wodą z Wisły, przez co fort nazywany bywał fortem wodnym.
Posiadał również otwarte stanowiska dział polowych na wale. Podczas ostrzału dział chowano w betonowych schronieniach a do walki wytaczano dopiero po ustaniu ognia. Bardziej ekonomiczny i nowocześniejszy system, wymagał jednak lepszego maskowania i sprawności działania.
Historia fortu:
Historia fortu:W latach 1918 – 19 Fort 50a Lasówka został znacznie zniszczony. W okresie międzywojennym, po remoncie, zaczął pełnić funkcję magazynową, którą jednak szybko porzucono ze względu na duże zawilgocenie. Magazynem stał się ponownie podczas II wojny światowej, po której został przekazany władzom cywilnym.
Począwszy od lat 60. XX w. następuje ciągła dewastacja fortu. Przemysłowe adaptacje obiektu spowodowały ogromne zniszczenia – dobudowano magazyny, wiaty, zniszczeniu uległy wówczas stare pomieszczenia czy okna. Zaprzestanie działalności przemysłowej na terenie fortu w 1992 r. przez spółdzielnię chemiczną ”Barwa” jeszcze pogorszyło sprawę. W kolejnych latach skradziono wszystkie metalowe pozostałości jak pancerne okiennice czy balustrady oraz zawaliła się kondygnacja wewnątrz budynku.
Od 2022 roku fort dzierżawi Fundacja Kochambron.pl. W 2024 roku otwarto tu strzelnicę sportową, a w kolejnych latach ma powstać muzeum historii fortu.
Źródło informacji o Forcie: http://www.fortyck.pl/fort_50a_lasowka.htm