Adolf Szczyżycki w samochodzie Wikov na zakręcie leśnej drogi w Tatrach, 1931
HistoryczneWtedy i dziś

Wyścig Tatrzański: bolidy na drodze do Morskiego Oka (1927–1931)

Droga do Morskiego Oka kojarzy się dziś z tłumem pieszych, wozami konnymi i kolejką do parkingu na Palenicy. Pod koniec lat 20. XX wieku w sierpniu przyjeżdżali tu jednak kierowcy z Polski, Czechosłowacji, Austrii, Niemiec i Węgier, a widzowie stali przy barierkach na zakrętach, żeby zobaczyć Bugatti, Alfa Romeo i Austro-Daimlery pędzące pod górę. Tak wyglądał Wyścig Tatrzański.

Adolf Szczyżycki w samochodzie Wikov na zakręcie leśnej drogi w Tatrach, 1931
Adolf Szczyżycki w samochodzie Wikov, 1931. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-M-1667-44, domena publiczna.

Wyścig pod górę, z Łysej Polany w stronę Morskiego Oka

Zawody organizował Krakowski Klub Automobilowy, a odbywały się w latach 1927–1931. Rozgrywano je na drodze z Zakopanego do Morskiego Oka, na odcinku od Łysej Polany do Włosienicy, czyli na tej samej szosie, którą dziś znamy jako drogę Oswalda Balzera. Był to wyścig górski, w którym liczył się czas przejazdu pod górę, przez kolejne zakręty i serpentyny w lesie.

Bugatti László Hartmanna na zakręcie drogi, w tle tatrzańska dolina i szczyty, 1931
László Hartmann w Bugatti, 1931. W tle tatrzańska dolina. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/5/1667, domena publiczna.

Kto się ścigał w Tatrach

Na zdjęciach z archiwum „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” widać nazwiska, które w tamtych latach znała cała Europa. W 1930 roku startował Hans Stuck, niemiecki kierowca nazywany „królem gór”, bo wygrywał wyścigi górskie w całej Europie. W 1931 roku do Tatr przyjechał Rudolf Caracciola, niemiecki kierowca, który kilka miesięcy wcześniej wygrał słynną włoską Mille Miglia. Ścigali się też arystokraci, jak książę Ferdinand Andreas Liechtenstein czy Jerzy Lobkowicz w swoim Bugatti, a z Polaków między innymi Henryk Liefeldt, Jan Ripper i Stanisław Schwarzstein.

Hans von Stuck w białym kombinezonie siedzi na samochodzie wyścigowym Austro-Daimler, 1930
Hans von Stuck przy Austro-Daimlerze, 1930. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/5/1666, domena publiczna.
Rudolf Caracciola w kaszkiecie za kierownicą samochodu, 1931
Rudolf Caracciola, 1931. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/5/1667, domena publiczna.

Henryk Liefeldt wygrał w 1927 roku klasę samochodów wyścigowych, jadąc Austro-Daimlerem, i wracał na start w kolejnych latach. Na zdjęciu z 1931 roku pokonuje zakręt, a za drewnianą barierką stoi tłum widzów w kapeluszach.

Henryk Liefeldt w wyścigowym Austro-Daimlerze na zakręcie, za barierką tłum widzów, 1931
Henryk Liefeldt w Austro-Daimlerze, 1931. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-M-1667-45, domena publiczna.

Kobieta za kierownicą

Wśród kierowców była też Maria Koźmianowa, która startowała Austro-Daimlerem w 1929 i 1930 roku. Na jednym ze zdjęć stoi przy swoim samochodzie, a mechanik pochyla się nad kołem. Na zawodach pojawiały się też motocykle i motocyklistki w goglach, bo wyścig miał kilka klas.

Maria Koźmianowa stoi przy swoim samochodzie Austro-Daimler, mechanik pochylony nad kołem, 1929
Maria Koźmianowa przy Austro-Daimlerze, 1929. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/5/1665, domena publiczna.
Motocyklistka w goglach na motocyklu, obok mężczyźni przy trasie wyścigu w Tatrach, 1930
Wyścig Tatrzański, sierpień 1930. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-S-1399-2, domena publiczna.

Meta pod transparentem „FINISH”

Na mecie rozwieszano płócienny transparent, a wzdłuż drogi stali kibice, którzy przyjeżdżali z Zakopanego. Wyścig przerwał wielki kryzys gospodarczy: ostatnia edycja odbyła się w 1931 roku, a później zabrakło pieniędzy na organizację i zawody już nie wróciły.

Samochód wjeżdża na metę pod transparentem FINISH, wzdłuż drogi tłum widzów, 1928
Meta wyścigu, 1928. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 3/1/0/5/1663, domena publiczna.

Dziś samochody prywatne na Palenicy kończą jazdę na parkingu, a dalej do Morskiego Oka idzie się pieszo albo jedzie wozem konnym. Kiedy następnym razem będziecie szli tym asfaltem, spróbujcie wyobrazić sobie ryk silników Bugatti na zakrętach i tłum widzów za drewnianymi barierkami.

Zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe, zespół Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji, autor nieznany, domena publiczna; pobrane z Wikimedia Commons.