Cerkiew w Kwiatoniu – informacje praktyczne
Stan na październik 2026
- Gdzie: Kwiatoń, gmina Uście Gorlickie, przy drodze z Uścia Gorlickiego do Wysowej-Zdroju.
- UNESCO: od 2013 roku cerkiew jest na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, w grupie drewnianych cerkwi polskiego i ukraińskiego regionu Karpat.
- Dziś: kościół rzymskokatolicki pod opieką parafii w Uściu Gorlickim.
- Zwiedzanie: w ostatnich sezonach od środy do soboty mniej więcej od 9:00 do 17:00–18:00, w niedziele 12:00–17:00; w poniedziałki i wtorki po telefonie do przewodnika (18 351 61 87 lub 660 105 342). Oficjalnego grafiku na 2026 rok nie udało się nam potwierdzić, więc przed wizytą warto zadzwonić.
- Wstęp: bezpłatny, na miejscu jest przewodnik i parking.
- W pobliżu: Wysowa-Zdrój, Hańczowa, cerkiew w Skwirtnem, cerkiew w Nowicy
Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu to dawna łemkowska cerkiew greckokatolicka. Obiekt należy do najpiękniejszych i najlepiej zachowanych cerkwi łemkowskich w Polsce. Cerkiew została wybudowana w drugiej połowie XVII wieku, a później wielokrotnie odnawiana. Obecnie wykorzystywana jest jako kościół rzymskokatolicki.
Historia
Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu powstała w drugiej połowie XVII wieku. Za datę budowy często podawany jest rok 1700. Wieża została dostawiona w 1743 roku. Datę tę odszukano na jednej z belek konstrukcji. Cerkiew była wielokrotnie odnawiana. Remonty korpusu przeprowadzono w latach 1811, 1904, 1967 oraz w latach 90. XX wieku. Po akcji „Wisła” w 1947 roku świątynia zaczęła być użytkowana jako kościół rzymskokatolicki podległy parafii w Uściu Gorlickim.
Architektura
Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu jest modelowym przykładem cerkwi łemkowskiej typu północno-zachodniego. Cerkiew wybudowano z drewna, jest budowlą zrębową, orientowaną i trójdzielną. Powstała na planie trzech kwadratów: prezbiterium, nawy i babińca. Każdy z członów budowli jest nakryty odrębnym dachem. Wieża o pochyłych ścianach ma konstrukcję słupową i obejmuje ściany babińca. Wokół wieży znajduje się zachata. Cała cerkiew obita jest gontem, a jedynie partia izbicy pokryta jest pionowym szalunkiem. Uwagę zwracają dekoracyjne obramienia okien prezbiterium. Wejście do wnętrza prowadzi przez portal babińca o kształcie spłaszczonego trójliścia. Świątynia otoczona jest ogrodzeniem z bali z dwiema drewnianymi bramkami ramowymi, zwieńczonymi gontowymi daszkami z cebulastymi baniami.
Wewnętrzne ściany zdobi polichromia architektoniczna i figuralna z 1811 roku. Malowidła na ścianach imitują marmurowe kolumny i gzymsy. Na uskokach kopuły nad nawą przedstawiono aniołki, zaś powyżej scenę Przemienienia Pańskiego. Na stropie babińca znajduje się malowidło Opieki Bogurodzicy. Zachodnią część nawy oraz ściany babińca obiega chór muzyczny z nietypową balustradą, na której znajduje się kilka chorągwi procesyjnych. Pozostałe chorągwie oraz XIX-wieczny, dwustronnie malowany krzyż procesyjny znajdują się w babińcu.
We wnętrzu cerkwi św. Paraskewy w Kwiatoniu znajduje się wyposażenie pochodzące z XIX i początku XX wieku. Najstarsze jego elementy, utrzymane w tradycji późnobarokowej, pochodzą z XVIII stulecia. Prezbiterium od nawy oddziela ikonostas z 1904 roku. W prezbiterium znajduje się ołtarz główny z XIX wieku, zaś w nawie dwa ołtarze boczne z ikonami przedstawiającymi Matkę Bożą z Dzieciątkiem i Zdjęcie z Krzyża.