Piękny Jaś z Doliny Dunajca – w skrócie
Stan na listopad 2026
- Co to jest: tyczna fasola wielokwiatowa o dużych, gładkich, białych ziarnach w kształcie nerki, uprawiana w dolinie Dunajca. To dziś jedyny region w Polsce, gdzie fasolę tyczną uprawia się na dużą skalę.
- Smak: po ugotowaniu ziarna są kremowe i delikatne, a skórka zostaje cienka. Najlepiej namoczyć je na noc.
- Gdzie kupić: w sklepach i u rolników z doliny Dunajca, a w opakowaniach z napisem „Piękny Jaś z Doliny Dunajca” i znakiem Chronionej Nazwy Pochodzenia także w innych miastach. Nowe zbiory trafiają do sprzedaży jesienią.
- Czym różni się od zwykłego Jasia: „Jaś” w sklepie może pochodzić skądkolwiek, a tylko fasola z Doliny Dunajca może nosić tę chronioną nazwę.
- Status: od 2006 roku na Liście Produktów Tradycyjnych, a od 2011 roku z unijną Chronioną Nazwą Pochodzenia.
- Zobacz też: fasola z orzełkiem, jabłka łąckie, łukowicka śliwka suszona.
Fasola jest jedną z najstarszych roślin uprawianych w Ameryce Środkowej i Południowej. Szacuje się, że uprawia się ją od ponad 7 tysięcy lat. W Polsce uprawa fasoli ma długoletnią tradycję. Rejon krakowski a zwłaszcza okolice Tarnowa, mają bardzo korzystne warunki do jej uprawy. Fasolę wielokwiatową o nazwie „piękny Jaś” uprawiano początkowo tylko w okolicy Dunajca, Raby i Wisły. Jednak szybko zyskała na popularności i pod koniec XIX wieku znana już była na terenie całej Polski, a także rozpowszechniła się szeroko poza jej granicami pod nazwą Biała Podlaska. Dobre warunki glebowo-klimatyczne doliny Dunajca, gwarantowały odpowiedni plon nasion oraz wartości smakowe. Popularność odmiany oraz zbyt sprawiły, że rolnicy pomimo pojawiających się nowych odmian fasoli wielokwiatowej pozostają wierni tycznej fasoli „Piękny Jaś”. Obecnie dolina Dunajca to jedyny region w Polsce, w którym uprawia się nadal na dużą skalę fasolę tyczną. Duży wpływ ma na to położenie. W przypadku uprawy form wysokich, wiotkołodygowych dużą rolę odgrywa wiatr. Pola uprawne w dolinie Dunajca położone są stosunkowo nisko, często w niewielkiej odległości od rzeki, co chroni je do wiatru. Ponadto poranne mgły wiosną i jesienią ograniczają gwałtowną zmianę temperatury pomiędzy dniem i nocą.
Nasiona fasoli „Piękny Jaś” z doliny Dunajca są jednymi z największych wśród nasion fasoli wielokwiatowej. Są gładkie, dobrze wypełnione o kształcie nerkowatym. Mają błyszczącą okrywę nasienną o jednolitym białym zabarwieniu.
25.10.2011 nazwa „Piękny Jaś z Doliny Dunajca” została zarejestrowana w Unii Europejskiej jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP).
28.11.2006 Nasiona fasoli „Piękny Jaś” z doliny Dunajca zostały wpisane na na Listę produktów tradycyjnych