Dziś Sucha Polana to spokojne miejsce na przerwę na szlaku z Poręby na Kudłacze, z ławkami i widokiem na las. Latem 1944 roku stały tu jednak baraki, warty i ołtarz polowy obozu partyzantów Armii Krajowej, a jesienią w okolicy toczyły się walki, po których Niemcy spalili obóz.
Obóz na północnym stoku Łysiny
Sucha Polana, nazywana też Suchą Przełęczą, leży w Beskidzie Myślenickim między Kamiennikiem a Łysiną (891 m n.p.m.), niedaleko Poręby i Wiśniowej. Latem 1944 roku Armia Krajowa w okolicach Myślenic przygotowywała się do akcji „Burza”, czyli działań, które miały przyspieszyć wyzwolenie spod okupacji. Na rozkaz porucznika Wincentego Horodyńskiego, pseudonim „Kościesza”, komendanta myślenickiego obwodu AK „Murawa”, na północnym stoku Łysiny zaczęto budować obóz.
Według tablicy, która stoi dziś na polanie, budowa ruszyła 11 lipca 1944 roku. Partyzanci sami ścinali drzewa i stawiali baraki, a obok urządzili ołtarz polowy, plac ćwiczeń, posterunki obserwacyjne na okolicznych wzniesieniach i połączenia telefoniczne między nimi. Obóz dostał kryptonim „Łysina”, choć mówiono o nim też „Kamiennik”. Na początku września zgrupowanie liczyło dziesięć oddziałów i kilkuset żołnierzy, a źródła różnią się co do dokładnej liczby: podają od około 400 do 500 ludzi w samym obozie.
Wrzesień 1944
3 września 1944 roku podczas mszy na Suchej Polanie poświęcono sztandar zgrupowania. 12 września w okolicy, między innymi w Porębie, Zasani i Poznachowicach Dolnych, doszło do walk z niemieckimi oddziałami policji i SS, które w lokalnej pamięci przeszły do historii jako bitwa pod Łysiną. Po nich Niemcy przeczesywali lasy, a oddziały wyrwały się z okrążenia i rozproszyły po okolicznych grzbietach. Obóz na polanie spłonął, a w kolejnych dniach przyszły represje wobec okolicznych wsi, w tym krwawa pacyfikacja Wiśniowej i Lipnika.
Co zobaczyć na polanie dziś
Na Suchej Polanie stoi ołtarz polowy, a wokół niego głazy upamiętniające dziesięć oddziałów zgrupowania. Obok są tablice z historią obozu i archiwalnymi zdjęciami partyzantów oraz mapa szlaków. W listopadzie, po zimnej nocy, polana bywa biała od szronu, nawet gdy w dolinie świeci słońce.
Na mapie Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1925 roku, czyli takiej, jakiej używano w tamtych latach, widać, jak blisko obozu były wsie: Poręba, Trzemeśnia, Lipnik i Kobielnik leżą tuż pod zalesionym grzbietem Kamiennika i Łysiny.
Na polanę najłatwiej dojść zielonym szlakiem z Poręby, a dalej można iść na Kudłacze albo żółtym szlakiem na Łysinę. Cały szlak opisaliśmy we wpisie Z Poręby na Kudłacze przez Suchą Polanę i Łysinę. W okolicy jest też Lubomir ze stacją astronomiczną, która również ucierpiała we wrześniu 1944 roku.
Słyszeliście w rodzinie opowieści o partyzantach spod Łysiny? Napiszcie w komentarzu, chętnie je poznamy.
Fot. niezwyklamalopolska.pl. Mapa: WIG 1925, arkusz Wieliczka-Myślenice, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna.
Źródła: tablica „Partyzancka BURZA na Łysinie i Kamienniku w 1944 r.” na Suchej Polanie, Muzeum Niepodległości w Myślenicach, Miejsca Pamięci Narodowej, PTTK Małopolska.
Redakcja