W skrócie
- Budowa: ruszyła 1 sierpnia 1935 roku, a 227 dni później, 15 marca 1936 roku, na szczyt wjechali pierwsi pasażerowie.
- Trasa: z Kuźnic przez Myślenickie Turnie na Kasprowy Wierch (1987 m n.p.m.), ponad 4,2 km i ponad 930 m różnicy wysokości.
- W 1936 roku: trzecia najdłuższa kolej linowa na świecie.
- Dziś: kolej działa przez cały rok, z przerwami technicznymi wiosną i jesienią. Terminy i bilety sprawdzisz na stronie PKL.
Kolejką z Kuźnic na Kasprowy Wierch jeździ się dziś niemal odruchowo: kupuje się bilet, wsiada do wagonika i po kilkunastu minutach jest się prawie 2 kilometry nad poziomem morza. Ta kolej powstała jednak w ekspresowym tempie: od pierwszych prac do wjazdu pierwszych pasażerów minęło 227 dni, a część budowy przypadła na tatrzańską zimę.
Fot. niezwyklamalopolska.pl
Pomysł, przeciw któremu protestowano
Budowę zainicjował i przeforsował Aleksander Bobkowski, wiceminister komunikacji i prezes Polskiego Związku Narciarskiego. Chciał, żeby narciarze mogli w kilkanaście minut dostać się na stoki Kasprowego, zamiast podchodzić godzinami z Kuźnic. Przeciw budowie protestowało Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, przyrodnicy i naukowcy, którzy bali się o tatrzańską przyrodę. Spółkę do budowy i prowadzenia kolei powołano 24 lipca 1935 roku, a tydzień później ruszyły pierwsze prace.
227 dni budowy
Termin był bardzo krótki, bo kolej miała ruszyć jeszcze w sezonie narciarskim 1936 roku. W szczytowym momencie na budowie pracowało około tysiąca ludzi. Pracowano po kilkanaście godzin dziennie, robotnicy mieszkali w barakach w górach, a zimą temperatura spadała nawet do minus 20 stopni. Prace zakończyły się pod koniec lutego 1936 roku, a 15 marca na szczyt wjechali pierwsi pasażerowie. Inwestycja kosztowała ponad 3,5 miliona złotych.
Pocztówka „Kolej linowa w Zakopanem: Giewont z Myślenickich Turni”, 1937, rok po otwarciu kolei. Fot. Antoni Wieczorek, domena publiczna, Polona (Biblioteka Narodowa)
Trzecia najdłuższa na świecie
Kolej od początku miała dwa osobne odcinki: z Kuźnic na Myślenickie Turnie i z Myślenickich Turni na Kasprowy Wierch, gdzie trzeba się przesiąść. Cała trasa ma ponad 4,2 km długości i pokonuje ponad 930 metrów różnicy wysokości. W 1936 roku była trzecią najdłuższą koleją linową na świecie.
Zaraz po kolei na szczycie stanął jeszcze jeden budynek. W latach 1936–1937 zbudowano tam obserwatorium meteorologiczne, które oficjalnie otwarto 22 stycznia 1938 roku. Do dziś jest to najwyżej położony punkt pomiarowy w Polsce.
Fot. niezwyklamalopolska.pl
Co zostało z kolei z 1936 roku
Największa przebudowa przyszła w 2007 roku, kiedy w ciągu kilku miesięcy wymieniono wagoniki, podpory i liny, a przepustowość wzrosła dwukrotnie. Trasa i układ dwóch odcinków z przesiadką na Myślenickich Turniach zostały jednak takie same jak w 1936 roku. Poza sezonem narciarskim kolej wozi mniej osób na godzinę, bo tak wymagają zasady ochrony przyrody w Tatrzańskim Parku Narodowym. W marcu 2026 roku kolej skończyła 90 lat.
Wybierasz się na Kasprowy?
Bilety najlepiej kupić wcześniej przez internet, bo w sezonie kolejki do kas bywają bardzo długie. Ze szczytu można przejść granią na Beskid i przełęcz Liliowe albo zejść do Hali Gąsienicowej. Opisaliśmy tę trasę we wpisie o Czarnym Stawie Gąsienicowym i Karbie. Przed wyjazdem sprawdź warunki i komunikaty TPN, a zimą także zagrożenie lawinowe.
Zobacz też: Giewont, Szlaki zimowe w Tatrach, Cmentarz na Pęksowym Brzyzku
Źródła: PKL, historia, Radio Kraków, National Geographic Polska, kb.pl, IMGW-PIB (obserwatorium).