Pęksowy Brzyzek – informacje praktyczne
Stan na październik 2026
- Gdzie: ul. Kościeliska, Zakopane, kilka minut pieszo od Krupówek. Wejście prowadzi obok Starego Kościółka.
- Wstęp: przy wejściu pobierana jest niewielka opłata (cegiełka) na utrzymanie cmentarza. Mieszkańcy i rodziny pochowanych nie płacą.
- Zwiedzanie: codziennie w ciągu dnia. To czynne miejsce pochówku, więc obowiązuje cisza i spokojne zachowanie.
- Pochowani tu m.in.: Tytus Chałubiński, Sabała, Stanisław Witkiewicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Władysław Orkan, Kornel Makuszyński, Helena i Stanisław Marusarzowie
- W pobliżu: Stary Kościółek przy ul. Kościeliskiej, Krupówki, Sanktuarium na Olczy, Kasprowy Wierch
Cmentarz na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem to najstarszy zakopiański cmentarz położony w centrum miasta. Powstał w połowie XIX wieku i pochowano tu wielu znanych ludzi, zasłużonych dla Zakopanego, Tatr i Podhala. Cmentarz jest też wyjątkowy dzięki regionalnej architekturze nagrobków.
Nazwa cmentarza
Nazwa cmentarza pochodzi od nazwiska darczyńcy ziemi, na której jest zlokalizowany, Jana Pęksy. W gwarze góralskiej „brzyzek” oznacza urwisko nad potokiem.
Znaczenie cmentarza na Pęksowym Brzyzku
Na Pęksowym Brzyzku znajduje się około 500 grobów, w tym 250 osób zasłużonych. Prawie wszystkie nagrobki są niepowtarzalnymi dziełami sztuki, wykonanymi w drewnie,metalu lub kamieniu kapliczkami, góralskimi krzyżami, rzeźbionymi w motywy podhalańskie, malowanymi na szkle. Wiele z nich powstało w pracowni rzeźbiarza Władysława Hasiora.
Kto jest tu pochowany?
Zaraz przy wejściu, z prawej strony, znajduje się symboliczny grób Witkacego, razem z mogiłą jego matki. Nieco dalej pochowany jest Stanisław Marusarz, Helena Marusarzówna i Kornel Makuszyński. Po drugiej stronie znalazł swoje miejsce grób Władysława Orkana, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Tytusa Chałubińskiego. Za nimi znajdują się groby Sabały i Stanisława Witkiewicza. Na uwagę zasługują też symboliczne mogiły Mieczysława Karłowicza, czy Bronisława Piłsudskiego.
Ciekawostki
– Przed cmentarzem na Pęksowym Brzyzku znajduje się zabytkowy kościółek pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, najstarszy drewniany kościół w Zakopanem, powstały w latach 1847–1852.
– Od 2013 roku od zwiedzających pobierana jest niewielka opłata, przeznaczana na utrzymanie i konserwację cmentarza.
– Co roku 1 listopada na Pęksowym Brzyzku odbywa się kwesta na ratowanie zabytkowych nagrobków.