Prawie pusty Rynek Główny w Krakowie w 1899 roku, kościół Mariacki i młode drzewa
HistoryczneWtedy i dziś

Kraków w 1899 roku na zdjęciach lekarza z Wilna. Poznajecie te miejsca?

Kraków, rok 1899. Te wyblakłe odbitki zrobił Władysław Zahorski (1858–1927), lekarz i historyk medycyny z Wilna. Jego zdjęcia trafiły do zbiorów Biblioteki Narodowej i dziś można je oglądać w serwisie Polona. Przejdźmy się z nim po Krakowie sprzed ponad stu dwudziestu lat, a na początku wpisu znajdziecie nasz krótki film z tymi samymi kadrami.

Prawie pusty Rynek

Pierwsze, co rzuca się w oczy, to pustka. Pod Sukiennicami przechodzi zaledwie kilka osób, na pierwszym planie idzie kobieta w chuście, a wokół kościoła Mariackiego rosną młode, cienkie drzewka. Nie ma tłumów turystów, ogródków kawiarnianych ani dorożek ustawionych w rzędzie. Kraków jest wtedy częścią Galicji pod panowaniem austriackim, ale pozostaje ważnym ośrodkiem polskiej kultury.

Prawie pusty Rynek Główny w Krakowie w 1899 roku, kościół Mariacki i młode drzewa
Rynek Główny, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25858, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Mickiewicz stoi tu dopiero od roku

Pomnik Adama Mickiewicza był wtedy zupełną nowością. Odsłonięto go w 1898 roku, w setną rocznicę urodzin poety, a autorem jest Teodor Rygier. Na zdjęciu Zahorskiego monument ma zaledwie rok. Dziś trudno wyobrazić sobie Rynek bez niego.

Pomnik Adama Mickiewicza na Rynku Głównym w Krakowie rok po odsłonięciu, zdjęcie z 1899 roku
Pomnik Mickiewicza, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25864, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Przed kościołem Mariackim

Przed kościołem Mariackim kobiety w białych chustach czekają na nieszpory. Zamiast pozowanego widoku mamy zwykłą chwilę z życia miasta, stroje, gesty i cierpliwe czekanie pod gotyckimi murami. Więcej o samej świątyni i hejnale przeczytacie we wpisie Legenda o hejnale mariackim.

Kobiety w białych chustach przed kościołem Mariackim w Krakowie w 1899 roku
Kościół Mariacki, kobiety czekające na nieszpory, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25860, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Floriańska i Dominikanie

Ulica Floriańska wygląda znajomo, a jednak inaczej. Kocie łby, szyldy sklepów i dwóch chłopców w kapeluszach, którzy idą prosto na fotografa, a w głębi Brama Floriańska. Tędy biegnie dawna Droga Królewska, prowadząca od Barbakanu przez Rynek aż na Wawel.

Ulica Floriańska w Krakowie w 1899 roku z kocimi łbami, szyldami i Bramą Floriańską w głębi
Ulica Floriańska, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25863, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Kilka ulic dalej Zahorski sfotografował kościół Dominikanów i przechodniów na bruku. Świątynię mocno zniszczył wielki pożar Krakowa w 1850 roku, więc na zdjęciu z 1899 roku oglądamy kościół kilkadziesiąt lat po odbudowie.

Kościół Dominikanów w Krakowie i przechodnie na bruku, zdjęcie z 1899 roku
Kościół Dominikanów, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25861, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Wawel jako koszary

Najbardziej zaskakuje Wawel. W 1899 roku stacjonuje na nim jeszcze austriackie wojsko, a zamek służy za koszary. Arkady słynnego renesansowego dziedzińca są zamurowane, a wnętrza zaadaptowano na potrzeby wojska. Wojsko opuściło wzgórze dopiero w 1905 roku i wtedy zaczęła się wielka odnowa zamku, dzięki której oglądamy go dziś w zupełnie innej formie.

Zamek królewski na Wawelu w 1899 roku, gdy służył za austriackie koszary
Wawel, zamek, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25865, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Chłopcy z przytułku

Ostatnie zdjęcie pokazuje chłopców z przytułku, którzy idą parami ulicą, w białych czapkach, pod opieką zakonnicy. To kadr, który najlepiej oddaje, czym są takie stare fotografie: nie tylko zapisem budynków, ale też ludzi, o których nie wiemy nic poza tym, że jednego dnia w 1899 roku przeszli przed obiektywem lekarza z Wilna.

Chłopcy z przytułku w białych czapkach idą parami ulicą Krakowa pod opieką zakonnicy, 1899
Przytułek dla chłopców, 1899. Fot. Władysław Zahorski, sygn. F.25869, Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna

Które miejsce poznaliście od razu? Napiszcie w komentarzu.

Wszystkie zdjęcia: fot. Władysław Zahorski, 1899, zbiory Biblioteki Narodowej udostępnione w serwisie Polona jako domena publiczna.