Kraków, rok 1899. Te wyblakłe odbitki zrobił Władysław Zahorski (1858–1927), lekarz i historyk medycyny z Wilna. Jego zdjęcia trafiły do zbiorów Biblioteki Narodowej i dziś można je oglądać w serwisie Polona. Przejdźmy się z nim po Krakowie sprzed ponad stu dwudziestu lat, a na początku wpisu znajdziecie nasz krótki film z tymi samymi kadrami.
Prawie pusty Rynek
Pierwsze, co rzuca się w oczy, to pustka. Pod Sukiennicami przechodzi zaledwie kilka osób, na pierwszym planie idzie kobieta w chuście, a wokół kościoła Mariackiego rosną młode, cienkie drzewka. Nie ma tłumów turystów, ogródków kawiarnianych ani dorożek ustawionych w rzędzie. Kraków jest wtedy częścią Galicji pod panowaniem austriackim, ale pozostaje ważnym ośrodkiem polskiej kultury.

Mickiewicz stoi tu dopiero od roku
Pomnik Adama Mickiewicza był wtedy zupełną nowością. Odsłonięto go w 1898 roku, w setną rocznicę urodzin poety, a autorem jest Teodor Rygier. Na zdjęciu Zahorskiego monument ma zaledwie rok. Dziś trudno wyobrazić sobie Rynek bez niego.

Przed kościołem Mariackim
Przed kościołem Mariackim kobiety w białych chustach czekają na nieszpory. Zamiast pozowanego widoku mamy zwykłą chwilę z życia miasta, stroje, gesty i cierpliwe czekanie pod gotyckimi murami. Więcej o samej świątyni i hejnale przeczytacie we wpisie Legenda o hejnale mariackim.

Floriańska i Dominikanie
Ulica Floriańska wygląda znajomo, a jednak inaczej. Kocie łby, szyldy sklepów i dwóch chłopców w kapeluszach, którzy idą prosto na fotografa, a w głębi Brama Floriańska. Tędy biegnie dawna Droga Królewska, prowadząca od Barbakanu przez Rynek aż na Wawel.

Kilka ulic dalej Zahorski sfotografował kościół Dominikanów i przechodniów na bruku. Świątynię mocno zniszczył wielki pożar Krakowa w 1850 roku, więc na zdjęciu z 1899 roku oglądamy kościół kilkadziesiąt lat po odbudowie.

Wawel jako koszary
Najbardziej zaskakuje Wawel. W 1899 roku stacjonuje na nim jeszcze austriackie wojsko, a zamek służy za koszary. Arkady słynnego renesansowego dziedzińca są zamurowane, a wnętrza zaadaptowano na potrzeby wojska. Wojsko opuściło wzgórze dopiero w 1905 roku i wtedy zaczęła się wielka odnowa zamku, dzięki której oglądamy go dziś w zupełnie innej formie.

Chłopcy z przytułku
Ostatnie zdjęcie pokazuje chłopców z przytułku, którzy idą parami ulicą, w białych czapkach, pod opieką zakonnicy. To kadr, który najlepiej oddaje, czym są takie stare fotografie: nie tylko zapisem budynków, ale też ludzi, o których nie wiemy nic poza tym, że jednego dnia w 1899 roku przeszli przed obiektywem lekarza z Wilna.

Które miejsce poznaliście od razu? Napiszcie w komentarzu.
Wszystkie zdjęcia: fot. Władysław Zahorski, 1899, zbiory Biblioteki Narodowej udostępnione w serwisie Polona jako domena publiczna.